စိတ် ( The Mind )

  • ကာမဂုဏ်အာရုံ၌ တုန်လှုပ်တတ်သော ၊ အာရုံတစ်ခုတည်း၌ မတည်တံ့နိုင်သဖြင့် လျှပ်ပေါ့သော ၊ ကာမဂုဏ်အာရုံသို့ မသွားအောင် စောင့်စည်းနိုင်ခဲ ၊ တားဆီးနိုင်ခဲသော စိတ်ကို (လေးသမားသည် မြားကောက်ကို တဖြည်းဖြည်း ဖြောင့်သကဲ့သို့ ) ပညာရှိသည် သမထ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ဖြောင့်လေ၏ ။
    Just as a fletcher straightens an arrow shaft, even so the discerning man straightens his mind so fickle and unsteady, so difficult to guard and control.
  • ငါးသည် ရေမှ ဆယ်ယူ၍ ကုန်းပေါ်သို့ ပစ်လိုက်သည့်အခါ လွန့်လျက်တုန် တဆွေ့ဆွေ့ခုန်သကဲ့သို့ ၊ ကာမဂုဏ်၌ ပျော်ပါးကျက်စားနေကျဖြစ်သော စိတ်သည် ကိလေသာကင်းရန် ကာမဂုဏ်တည်းဟူသော ရေမှ ထုတ်၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာတည်းဟူသော ကုန်းပေါ်သို့ တင်လိုက်သည့်အခါ တုန်တုန်လှုပ်လှုပ် ဖြစ်လေ၏။
    As a fish when pulled out of water and cast on land throbs and quivers, even so is this mind agitated. Hence should one abandon the realm of Mara.

  • နှိမ်နင်းရန်ခဲယဉ်း ၊ အဖြစ်အပျက် အလွန်မြန် ၊ မျိုးနွယ် နိမ့်မြင့် သင့် မသင့်ကို ချင့်တွက်မရှိ တွေ့မိတွေ့ရာ ကာမဂုဏ်၌ ကျရောက်လေ့ရှိသော စိတ်ကို ဆုံးမခြင်းသည် အလွန်ကောင်းမြတ်၏ ၊ ဆုံးမ၍ ယဉ်ကျေးသော စိတ်သည် ချမ်းသာကို ဆောင်တတ်၏ ။
    Wonderful, indeed, it is to subdue the mind, so difficult to subdue, ever swift, and seizing whater it desires. A tamed mind brings happiness.

  • နှိမ်နင်းရန်ခဲယဉ်း ၊ အဖြစ်အပျက် အလွန်မြန် ၊ မျိုးနွယ် နိမ့်မြင့် သင့် မသင့်ကို ချင့်တွက်မရှိ တွေ့မိတွေ့ရာ ကာမဂုဏ်၌ ကျရောက်လေ့ရှိသော စိတ်ကို ပညာရှိသည် စောင့်ရှောက်ရာ၏ ။ လုံခြုံစွာ စောင့်ရှောက်အပ်သော စိတ်သည် ချမ်းသာကို ဆောင်တတ်၏ ။
    Let the discerning man guard the mind, so difficult to detect and extremely subtle, seizing whatever it desires. A guarded mind brings happiness.

  • စိတ်သည် အဝေး၌ရှိသော အာရုံသို့လည်း သွားတတ်၏ ၊ တစ်ခုပြီး တစ်ခု ဖြစ်တတ်၏ ။ အကောင်အထည်ဟူ၍လည်း မရှိ။ ဟဒယဝတ္တု နှလုံးတည်းဟူသော လိုဏ်ဥမင်ကို မှီ၍ ဖြစ်ပေါ်၏။ ဤစိတ်ကို လုံခြုံစွာ စောင့်ရှောက်ကုန်သော သူတို့သည် မာရ်နတ်မင်း၏ အနှောင်အဖွဲ့တည်းဟူသော ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကုန်၏။
    Dwelling in the cave ( of the heart ), the mind, withiout form, wanders far and alone. Those who subdue this mind are liberated from the bonds of Mara.

  • တည်တံ့သော စိတ်လည်းမရှိ ၊ သူတော်ကောင်းတရားကိုလည်း မသိ၊ ယုံကြည်ခြင်းတည်းဟူသော သဒ္ဓါတရားလည်း မခိုင်မာသောသူမှာ လောကီ ၊ လောကုတ္တရာပညာ မပြည့်စုံလေ။
    Wisdom never becomes perfect in one whose mind is not steadfast, who knows not the Good Teaching and whose faith wavers.

  • ရာဂဖြင့် မစွတ်သော စိတ်လည်းရှိ ၊ ဒေါသဖြင့်မထိပါးသော စိတ်လည်းရှိ ၊ ကောင်းမှု မကောင်းမှုကို ပယ်ပြီး၍ မောဟတည်းဟူသော အိပ်ပျော်ခြင်းမှလည်း နိုးသောသူမှာ ကြောက်စရာ ဘေးမရှိ ။
    There is no fear for an awakened one, whose mind is not sodden ( by lust ) nor afflicated ( by hate ) , and who has gone beyond both merit and demerit.

  • ဤခန္ဓာကိုယ်သည် အိုးနှင့်တူစွာ ကြာကြာမတည် ပျက်စီးတတ်သည်ဟု သိ၍ မိမိစိတ်ကို ရန်သူ မဝင်နိုင်အောင် လုံခြုံစွာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သော မြို့နှင့် ပမာပြု၍ စောင့်ရှောက်ပြီးလျှင် ပညာတည်းဟူသော လက်နက်ဖြင့် ကိလေသာမာရ် ရန်သူအပေါင်းကို စစ်ထိုးရာ၏၊ အောင်မြင်၍ ရပြီးသော ဉာဏ်ကိုလည်း မပျက်အောင် စောင့်ရှောက်ရာ၏ ။ ရပြီးသော ချမ်းသာကို သာယာကပ်ငြိ၍ မနေရာ ။
    Realizing that this body is as fragile as a clay pot, and fortifying this mind like a well-fortified city, fight out Mara with the sword of wisdom. Then, guarding the conquest, remain unattached.

  • ဤခန္ဓာကိုယ်သည် မကြာမြင့်မီ​ ဝိဉာဉ်ကင်း၍ စွန့်ပစ်ရမည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ပြီးလျှင် အသုံးမကျသော ထင်းတုံးကဲ့သို့ မြေ၌ တုံးလုံး အိပ်ရလတ္တံ။
    Ere long, alas! This body will lie upon the earth, unheeded and lifeless, like a useless log.

  • ခိုးသူ တစ်ယောက်သည် မိမိကို ပြစ်မှားလွန်ကျူးဖူးသော ခိုးသူတစ်ယောက်ကို မြင်သည်ရှိသော် သို့မဟုတ် ရန်သူတစ်ယောက်သည် ရန်ဘက်တစ်ဦးကို မြင်သည်ရှိသော် အကျိုးမဲ့ ဖျက်ဆီးခြင်းကို ပြုရာ၏ ၊ ( သို့ရာတွင် ဤတစ်ဘဝတွင်သာ ပြုနိုင်၏၊ ) ယုတ်မာသဖြင့် ရန်ငြိုးထားသော စိတ်သည်ကား ( ခုဘဝ ၊ နောင်ဘဝတို့၌ အကျိုးပေးတတ်သဖြင့် ) သာ၍ပင် အကျိုးမဲ့ ဖျက်ဆီးခြင်းကို ပြုနိုင်၏ ။
    Whatever harm an enemy may do to an enemy, or a hater to a hater, an ill-directed mind inflicts on oneself a greater harm.

  • နတ်ချမ်းသာ၊ ဈာန်သမာပတ်ချမ်းသာ ၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မိခင်သည်လည်း မပေးနိုင် ၊ ဖခင်သည်လည်း မပေးနိုင် ၊ ဆွေးမျိုးတို့သည်လည်း မပေးနိုင် ၊ ကောင်းစွာ စောင့်ရှောက် ဆောက်တည်အပ်သော စိတ်သည်သာလျှင် မိဘဆွေမျိုးထက် ပိုလွန်၍ လူ၊ နတ် ၊ နိဗ္ဗာန်သုံးတန်သော ချမ်းသာကို ပေးနိုင်၏။
    Neither mother, father, nor any other relative can do one greater good than one’s own well-directed mind.

ပိယဝဂ္ဂ – ချစ်ခြင်း

  • အယောဂေ ယုဉ္ဇမတ္တာနံ ၊ ယောဂသိ္မဉ္ဇ အယောဇယံ ၊

အတ္တံ ဟိတွာ ပိယဂ္ဂါဟီ ၊ ပိဟေတတ္တာနုယောဂိနံ ။

မိမိကိုယ်ကို အားမထုတ် မလုပ်ဆောင်သင့်ရာ၌ အားထုတ်လုပ်ဆောင်၍ အားထုတ်လုပ်ဆောင်သင့်ရာ၌ အားမထုတ် မလုပ်ဆောင်ပဲ အကျိုုးစီးပွားကို စွန့်လွှတ်လျက် ချစ်ဖွယ်အာရုံ ကာမဂုဏ်ကို စွဲလမ်းသူသည် ကိုယ်တိုင်အားထုတ် လုပ်ဆောင်ထားသူတို့၏ (စီးပွားဥစ္စာကို) လိုချင်တောင့်တပေ၏။

Devoting oneself to that which should be shunned, not devoting to that which should be associated, rejecting one’s benefit and grasping at the (sensual) pleasure, … he will have cause to envy to those who have exerted the gain by themselves.

  • မာ ပိယေဟိ သမာဂဉ္ဆိ ၊ အပ္ပိယေဟိ ကုဒါစနံ ၊

ပိယာနံ အဒသာနံ ဒုက္ခံ ၊ အပ္ပိယာနဉ္ဇ ဒသာနံ ။

ချစ်သောသူတို့နှင့်လည်း မပေါင်းဖော်ပါလင့် ။ မုန်းသောသူတို့နှင့်လည်း တစ်ခါတစ်ရံမျှ မပေါင်းဖော်ပါလင့် ။ ချစ်သောသူတို့ကို မမြင်ရခြင်းသည် ဆင်းရဲခြင်းဖြစ်ရ၍ မုန်းသောသူတို့ကို မြင်ရခြင်းသည်လည်း ဆင်းရဲရပေ၏။

Consort not with those who are beloved, nor ever with those who are unbeloved. Not seeing those who are beloved and seeing those who are unbeloved are both painful.

  • တသ္မာ ပိယံ နကယိရာထ ၊ ပိယာပါယော ဟိ ပါပကော ၊

ဂန ္ထာ တေသံ န ဝိဇ္ဇန ္တိ ၊ ယေသံ နတ္တိ ပိယာပ္ပိယံ ။

ထို့ကြောင့် (ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါကိုဖြစ်စေ ၊ ပစ္စည်းဥစ္စာကိုဖြစ်စေ ) ချစ်ခင်စွဲလမ်းခြင်းကိုမပြုရာ။ ချစ်ခင်စွဲလမ်းဖွယ်ရာတို့နှင့် ကွေကွင်းရခြင်းသည် မကောင်းသည်သာတည်း။ ချစ်ခြင်း ၊ မုန်းခြင်းမရှိသော သူတို့အား အနှောင်အဖွဲ့ ဂန ္တတို့သည် မရှိကြလေကုန်။

Therefore, let naught be dear to anything (beings or properties), for separation from the beloved is bad ( or painful). There are no bonds for those to whom nothing is dear or not dear.

  • ပိယတော ဇာယတီသောကော ၊ ပိယတော ဇာယတီ ဘယံ ၊

ပိယတော ဝိပ္ပမုတ​္တသ ၊ နတ္တိ သောကော ကုတော ဘယံ။

ချစ်ခင်မှုကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း ဖြစ်ရ၏။ ချစ်ခင်မှုကြောင့် ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ဘေးရန်ဖြစ်ရ၏။ ချစ်ခင်မှုမှ လွတ်ကင်းသော သူအား စိုးရိ်မ်ပူပန် ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ဘေးရန်တို့သည် အဘယ်မှာလျင် ဖြစ်နိုင်ပါအံ့နည်း။

From endearment springs grief, from endearment springs fear. For him who is wholly free from endearment, there is no grief, whence fear?

  • ပေမတော ဇာယတီ သောကော ၊ ပေမတော ဇာယတိ ဘယံ ၊

ပေမတော ဝိပ္ပမုတ္တသ ၊ နတ္တိ သောကော ကုတောဘယံ ။

နှစ်သက်မြတ်နိုးမှုကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းဖြစ်ရ၏။ နှစ်သက်မြတ်နိုးမှုကြောင့် ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ဘေးရန်ဖြစ်ရ၏။ နှစ်သက်မြတ်နိုးမှုမျ လွတ်ကင်းသောသူအား စိုးရိမ်ပူပန်ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ဘေးရန်တို့သည် အဘယ်မှာ ဖြစ်နိုင်ပါအံ့နည်း။

From affection springs grief, from affection springs fear. For him who is wholly free from affection, there is no grief, whence fear?

  • ရတိယာ ဇာယတီ သောကော၊ ရတိယာ ဇာယတီ ဘယံ ၊

ရတိယာ ဝိပ္ပမုတ္တသ ၊ နတ္တိ သောကော ကုတောဘယံ။

မွေ့လျော်တွယ်တာမှုကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းဖြစ်ရ၏။ မွေ့လျော်တွယ်တာမှုကြောင့် ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ဘေးရန်ဖြစ်ရ၏ ။ မွေ့လျော်တွယ်တာမှုမှ လွတ်ကင်းသောသူအား စိုးရိမ်ပူပန် ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ဘေးရန်သည် အဘယ်မှာလျင် ဖြစ်နိုင်ပါအံ့နည်း။

From attachment springs grief, from attachment springs fear. For him who is wholly free from attachment, there is no grief, whence fear?

  • ကာမတောဇာယတီ သောကော ၊ ကာမတောဇာယတီ ဘယံ ၊

ကာမတော ဝိပ္ပမုတ္တသ ၊ နတ္တိ သောကော ကုတောဘယံ။

ကာမအာရုံကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းဖြစ်ရ၏။ ကာမအာရုံကြောင့် ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ဘေးရန်ဖြစ်ရ၏ ။ ကာမအာရုံမှ လွတ်ကင်းသောသူအား စိုးရိမ်ပူပန် ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ဘေးရန်သည် အဘယ်မှာလျင် ဖြစ်နိုင်ပါအံ့နည်း။

From lust springs grief, from lust springs fear. For him who is wholly free from lust, there is no grief, whence fear?

  • တဏှာယ ဇာယတီ သောကော ၊ တဏှာယ ဇာယတီ ဘယံ ၊

တဏှာယ ဝိပ္ပမုတ္တသ ၊ နတ္တိ သောကော ကုတောဘယံ။

တဏှာကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းဖြစ်ရ၏။ တဏှာကြောင့် ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ဘေးရန်ဖြစ်ရ၏ ။ တဏှာမှ လွတ်ကင်းသောသူအား စိုးရိမ်ပူပန် ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ဘေးရန်သည် အဘယ်မှာလျင် ဖြစ်နိုင်ပါအံ့နည်း။

From craving springs grief, from craving springs fear. For him who is wholly free from craving, there is no grief, whence fear?

  • သီလဒသနသမ္ပန႖ံ ၊ ဓမ္မဌံ သစ္စဝေဒိနံ ၊

အတ္တနော ကမ္မ ကုဗ္ဗာနံ ၊ တံ ဇနော ကုရုတေ ပိယံ ။

အကျင့်သီလ ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံပြီး တရား၌တည်ကာ အမှန်တရားကိုသိတက်၍ မိမိပြုဖွယ်အကျင့် အမှုကိစ္စတို့ကိုလည်း ပြုတက်သူကို လူအပေါင်းတို့သည် ချစ်ခင်မြတ်နိုးကြကုန်၏။

The man who is perfect in virtue and insight, is established in the Teaching (Dhama) and has realised the Truths; who fulfills his own duties-him do people hold dear.

  • ဆန္ဒဇာတော အနက္ခာတေ ၊ မနသာ စ ဖုဋော သိယာ ၊

ကာမေသု စ အပ္ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ၊ ဥဒ္ဓံ သောတောတိ ဝုစ္စတိ ။

နိဗ္ဗာန်ကို ဆန္ဒပြင်းပြစွာ လိုလားသည်ဖြစ်၍ စိတ်ဖြင့်သုံးသပ်တွေ့ထိကာ ကာမဘုံတို့၌ ကပ်ငြိတွယ်တာစိတ် မရှိသောသူကို အကနိဌဘုံသို့ အစဉ်အတိုင်း တက်ရောက်သွားမည့် ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍ ဆိုအပ်ပေ၏။

Ardent in aspiration after the Undeclared (Nibbana), with mind thrilled (with Three Noble Paths and Fruits ), he whose mind is not bound by material pleasures, such a person is called One bound Upstream.

  • စိရပ္ပဝါသိ ံ ပုရိသံ ၊ ဒူရဟော သောတ္ထိမာဂတံ ၊

ဉာတိမိတ္တာ သုဟဇ္ဇာစ ၊ အဘိနန္ဒန ္တိ အာဂတံ။

ကြာမြင့်စွာ ကွဲကွာနေခဲ့သဖြင့် ရပ်ဝေးမှ စိတ်ချမ်းသာစွာ ပြန်ရောက်လာသူကို (မြင်ရ၍) ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေ ချစ်ကျွမ်းဝင်သူတို့သည် ပြန်လာခြင်းကို အလွန်နှစ်သက် ဝမ်းမြောက်ကြကုန်၏။

When, after a long absence, a man returned home safe from after, kinsfolk, friends and wll-wishers rejoice on his arrival.

  • ဟထေဝ ကတပုမ္ပိ ၊ အသ္မာ လောကာ ပရံ ဂတံ ၊

ပုညာနိ ပဋိဂဏှန ္တိ ၊ ပိယံ ဉာတီဝ အာဂတံ။

ထို့အတူသာလျှင် ဤပစ္စုပ္ပုန်ဘဝမှ တမလွန်ဘဝသို့ ကူးပြောင်းသွားလေသော် ပြုပြီးသော ကုသိုလ်ကောင်မှုရှိသူကို ဆွေမျိုးတို့သည် ပြန်ရောက်လာသည့် ချစ်ခင်သူကို ကြိုဆိုကြသကဲ့သို့ ကောင်းမှုတို့သည်လည်း ကြိုဆိုကြကုန်၏။

Likewise, his own good deeds too will receive the good doer who has gone from this world to the next as kinsmen will receive a dear one on his return.

ဓမ္မပဒ

အမျက်ဒေါသ

  • အမျက်ဒေါသကို စွန့်ရာ၏၊ မာနကို ပယ်ရာ၏၊ သံယောဇဉ် အနှောင်အဖွဲ့ အားလုံးကို လွန်မြောက်ရာ၏၊ နာမ်ရုပ်၌ ငါ၏ စိတ် ငါ ၏ ကိုယ် ဟူ၍ မငြိတွယ် မကြောင့်ကြသော သူထံသို့ ဆင်းရဲဒုက္ခတို့သည် မလာကုန်။
    One should give up anger, renounce pride, and overcome all fetters. Suffering never befalls him who clings not to mnd and body an dis detached.
  • လိမ္မာသော ရထားထိန်းသည် လျင်မြန်စွာသွားသော ရထားကို လမ်းမလွဲအောင် ကောင်းစွာ စောင့်ရှောက်သကဲ့သို့ မိမိ၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော အမျက်ဒေါသကို တားဆီးနိုင်သောသူကို လိမ္မာသော ရထားထိန်းဟု ငါ ဘုရား ခေါ်တော်မူ၏၊ မတားဆီးနိုင်သော သူတို့သည် ကြိုးကိုင်သာ ဖြစ်ကုန်၏။
    He who checks rising anger as a charioteer checks a rolling chariot, him I call a true charioteer. Others only hold the reins.
  • အမျက်ထွက်တတ်သော သူကို အမျက်မထွက်ခြင်းဖြင့် (မေတ္တာဖြင့်) အောင်ရာ၏၊ မကောင်းသောသူကို ကောင်းသော သဘောဖြင့် အောင်ရာ၏၊ နှမြောဝန်တိုသောသူကို ပေးကမ်းခြင်းဖြင့် အောင်ရာ၏၊ မဟုတ်မမှန် ပြောဆိုတတ်သောသူကို မှန်ကန်သော စကားပြောဆိုခြင်းဖြင့် အောင်ရာ၏။
    Overcome the angry by non-anger; overcome the wicked by goodness; overcome the miser by generosity; overcome the liar by truth.

  • မှန်သော စကားကို ပြောဆိုရာ၏၊ အမျက်ဒေါသ မထွက်ရာ ၊ သူတပါးတို့ တောင်းသည်ရှိသော် ပစ္စည်းဝတ္ထု အနည်းငယ်မျှကိုသော်လည်း ပေးလှုရာ၏၊ ဤသုံးပါးသော အကြောင်းတို့ဖြင့် နတ်ပြည်ကို သွားရာ၏၊
    Speak the truth; yield not to anger; when asked, give even if you only have a little. By these three means can one reach the presence of the gods.
  • သူတပါးတို့ကို ညှဉ်းဆဲခြင်းမရှိ ၊ ကိုယ့်ကို အမြဲ စောင့်ရှောက်ကုန်သော သူတော်ကောင်းတို့သည် စိုးရိမ်ခြင်း ကင်းရာ၊ သေခြင်းကင်းရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်၏။
    Those sages who are inoffensive and ever restrained in body, go to the Deathless State, where, having one, they grieve no more.
  • အမြဲ နိုးကြားထကြွ ရှိကုန်လျက် ၊ နေ့ညမပြတ် သူတော်ကောင်း အကျင့်ကို ကျင့်ကုန်သော ၊ နိဗ္ဗာန်သို့ စိတ်ညွတ်ကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ ကာမ စသော အာသဝေါတို့သည် ကုန်ခမ်းကုန်၏။
    Those who ever vigilant, who discipline themselves day and night, and are ever intent upon Nibbana__ their defilements fade away.
  • အို အတုလ၊ ဤကဲ့ရဲ့ခြင်း သဘောသည် ရှေးအခါမှ စ၍ ဖြစ်လာသော အလေ့တည်း၊ ယခုမှ ဖြစ်သော အလေ့မဟုတ်၊ စကားမပြော ဆိတ်ဆိတ်နေသော  သူကိုလည်း ကဲရဲ့ကုန်၏၊ စကားများများပြောသော သူကိုလည်း ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ စကားနည်းနည်းပြောသော သူူကိုလည်း ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ လောက၌ အကဲ့ရဲ့လွတ်သောသူ မရှိ။
    O Atula! Indeed, this is an ancient practice, not one only of today: they blame those who remain silent, they blame those who speak much, they blame those who speak in moderation. There is none in this world who is not blamed.

  • လုံးလုံး အကဲ့ရဲ့ခံရသောသူ ၊ လုံးလုံးအချီးမွမ်းခံရသောသူ ဟူ၍ ရှေးအခါ၌ မရှိခဲ့ဖူး၊ နောင်အခါ၌လည်း ရှိလိမ့်မည် မဟုတ်၊ ယခုအခါ၌လည်း မရှိ။
    There never was, there never will be, nor is there now, a person who is wholly blamed or wholly praised.
  • ကောင်းသော အသက်မွေးခြင်းရှိ၍ ပညာနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၊ သီလနှင့်လည်း ပြည့်စုံသော သူကို ပညာရှိတို့သည် ဟုတ်တိုင်းမှန်ရာသိ၍ နေ့တို်င်းနေ့တို်င်း (ထပ်ခါ ထပ်ခါ) ချီးမွမ်းကြလျှင်
    But the man whom the wise praise, after observing him day after day, is one of flawless character, wise, and endowed with knowledge and virtue.
  • အကောင်းဆုံး ဗမ္ဗူရာဇ် ရွှေပြားနှင့်တူသော ထိုသူကို အဘယ်သူ ကဲ့ရဲ့နိုင်မည်နည်း၊ ထိုသူကို နတ်တို့သည်လည်း ချီးမွမ်းကုန်၏၊ ဗြဟ္မာတို့သည်လည်း ချီးမွမ်းကုန်၏။
    Who can blame such a one, as worthy as a coin of refined gold? Even the gods praise him; by Brahmas, too, is he praised.
  • ကိုယ်နှင့် ဆိုင်ရာ မကောင်းမှု (သုံးမျိုး) ကို စောင့်ရှောက်ရာ၏၊ ကိုယ်ဖြင့် မကောင်းမှုမှ စောင့်ရှောက်ရာ၏၊ ကိုယ်ဖြင့် မကောင်းသော အကျင့်ကို ပယ်၍ ကိုယ်ဖြင့်ပင် ကောင်းသော အကျင့်ကို ကျင့်ရာ၏။
    Let a man guard himself against irritability in bodily action; let him be controlled in deed. Abandoning bodily misconduct, let him practise  good conduct in deed.
  • နှုတ်နှင့် ဆိုင်ရာ မကောင်းမှု (သုံးမျိုး) ကို စောင့်ရှောက်ရာ၏၊  နှုတ်ဖြင့် မကောင်းမှုမှ စောင့်ရှောက်ရာ၏၊ နှုတ်ဖြင့် မကောင်းသော အကျင့်ကို ပယ်၍ နှုတ်ဖြင့်ပင် ကောင်းသော အကျင့်ကို ကျင့်ရာ၏။
    Let a man guard himself against irritability in speech; let him be controlled in speech. Abandoning verbal misconduct, let him practise good conduct in speech.
  • စိတ်နှင့် ဆိုင်ရာ မကောင်းမှု (သုံးမျိုး) ကို စောင့်ရှောက်ရာ၏၊  စိတ်ဖြင့် မကောင်းမှုမှ စောင့်ရှောက်ရာ၏၊ စိတ်ဖြင့် မကောင်းသော အကျင့်ကို ပယ်၍ စိတ်ဖြင့်ပင် ကောင်းသော အကျင့်ကို ကျင့်ရာ၏။
    Let a man guard himself against irritability in thought; let him be controlled in mind. Abandoning mental misconduct, let him practise good conduct in thought.
  • ပညာရှိတို့သည် ကိုုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း မကောင်းမှုမှ စောင့်ရှောက်ကုန်၏၊ ထို ကိုယ် နှုတ် စိတ် သုံးပါးတို့ဖြင့် ကောင်းစွာ စောင့်ရှောက်သော ပညာရှိတို့သည်သာလျှင် ကောင်းစွာ စောင့်ရှောက်သော သူတို့ မည်ကုန်၏။
    The wise are controlled in bodily action, controlled in speech and controlled in thought. They are truly well-controlled.

ကျမ်းကိုး ။     ။ ဓမ္မပဒ  ၊ ပြုစုသူ  –> ဦးသေဋ္ဌိလ ၊ Acharya Buddharakkhita

ဝဋ်မှာအမြဲ ၊ ငရဲမှာ အပ

ဝဋ်မှာအမြဲ ၊ ငရဲမှာ အပဟု ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ဆိုရိုးရှိကြသည်။ယုံကြည်ကြသည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ ကာယကံ ၊ ဝစီကံ ၊ မနောကံ တို့ဖြင့် အကုသိုလ်မကောင်းမှုတို့ကိုပြုလုပ်ကျူးလွန်ပါက ငရဲကြီးတက်သည် ငရဲသို့ကျရောက်မည်ဟု အယူရှိကြသည်။

သို့ရာတွင် မိမိတို့ ကျူးလွန်ခဲ့သည်များအတွက် နောင်တတရားရကာ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို အားကြိုးမာန်တက် ပြုလုပ်ကြပါက မိမိတို့၏ ဒါန ၊ သီလ ၊ ဘာဝနာအကျိုးတို့ကြောင့် ယခင်ပြုခဲ့မိသော အကုသိုလ်အကျိုး(မကောင်းကျိုး)တို့သည် ပျောက်ပျက်နိုင်ပါသည်။ အပါယ်ငရဲ စသည်တို့မှ ကင်းစင်လွင့်ပျောက်နိုင်သော်လည်း ဝဋ်မှမူ လွတ်မြောက်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ ဘုရားရဟန္တာများသော်မှ ဝဋ်မှ ကင်းလွတ်နိုင်ခြင်း မရှိပါ။

ဥပမာတစ်ခုကို ထုတ်နုတ်ပြလိုပါသည်။ ယင်းဥပမာမှာ ဓမ္မပဒကျမ်းလာဂါထာတစ်ပုဒ်ကို မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟောကြားသော အကြောင်းဖြစ်ပါသည်။

အထက်ပါဂါထာ နှစ်ပုဒ်မှာ ဓမ္မပဒကျမ်း၌ပါရှိသည့် ယမကဝဂ္ဂပါရှိပါသည်။ ပထမဂါထာမှာ မကောင်းမှုပြုသူသည် မိမိ၏ အကုသိုလ်ဒုစရိုက်ကြောင့် မကောင်းကျိုးကို ခံစားရသည်။ ဒုတိယဂါထာမှာ ပထမဂါထာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၍ ကောင်းကျိုးကို ရရှိကြောင်းကို ဖော်ပြထားပါသည်။

ပထမဂါထာမှာ စက္ခုပါလမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူခြင်းဖြစ်ပါသည်။စက္ခုပါလ မထေရ် သည် ရဟန္တာကြီးဖြစ်တော်မူသော်လည်း မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းမရရှာပေ။ ထိုမထေရ်ကြီးသည် စင်္ကြံသွားရာ အရပ်၌ ပိုးကောင်တို့ကို နင်းမိသဖြင့် ပိုးကောင်အများ သေကြေပျက်စီးကြရ၏။ အခြားရဟန်းများက မြင်တွေ့ရာ မထေရ်ကြီးကို ကဲ့ရဲ့ကြလျက် ဘုရားရှင်ထံ လျှောက်ထားကြသည်။ ဘုရားရှင်သည်လည်း မထေရ်ကြီး၏ စင်ကြယ်သော စိတ်ရှိခြင်းကိုသိ၏။ သို့ကြောင့် ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဝဋ်မကင်းသဖြင့် မျက်စိတို့ ကွယ်ရခြင်းအကြောင်းတို့ကို ဟောပြတော်မူပါသည်။

စက္ခုပါလ မထေရ်ကြီးသည် ရှေးဘဝက ဆေးဆရာဖြစ်ခဲ့၏။ မျက်စိအလင်းမရသော မိန်းမတစ်ဦးအား ဆေးကုသပေးရာ ထိုမိန်းမက မျက်စိတို့မြင်ပါက သားသမီးနှင့်တကွ ဆရာ့ထံကျွန်ခံပါမည် ဟု ကတိကဝတ်ပြုထားခဲ့၏။ မျက်စိတို့မြင်လာသောအခါ ထိုမိန်းမသည် မိမိထားခဲ့သော ကတိအတိုင်း ကျွန်ခံရမည်ကို စိုးရိမ်မိသောကြောင့် မျက်စိတို့ မမြင်ရသေးပါ ၊ ပို၍ပင် ကိုက်ခဲ့လာပါသည် ဟု လိမ်လည်ပြောဆို၏။ ဆရာသည်လည်း ထိုမိန်းမ၏ လိမ်လည်ပြောဆိုခြင်းကို သိ၍အမျက်ထွ်ကာ မျက်စိတို့ ကန်းစေသော ဆေးကိုပေး၍ မျက်စိတို့ကို ပြန်လည်ကန်းစေသည်။

ထိုသို့ပြုခဲ့မိသော မကောင်းမှုအကုသိုလ်ဒုစရိုက်၏ မကောင်းကျိုးသည် ထပ်ကြပ်မကွာ လိုက်ပါလာ၏။ ရဟန္တာဖြစ်သည့်ဘဝ၌ပင် မျက်စေ့နှစ်ကွင်း အလင်းမရသူဖြစ်ရ၏။ ထိုသို့စက္ခုပါလမထေရ်ကြီး၏ အတိတ်အကြောင်းကြောင့် မျက်စေ့နှစ်ကွင်းအလင်းမရသော မကောင်းကျိုးဝဋ်ကို သိရှိရသဖြင့် ရဟန္တာများသော်မှ ဝဋ်မှ မလွတ်ကင်းနိုင်ကြောင်း အန္တိမဘဝ နောက်ဆုံးဘဝ၌ပင်လျှင် ဝဋ်ကို ခံစားသွားရကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဝဋ်မှာအမြဲ ငရဲမှာအပ (ပပျောက်သည်)ဟု ဆိုရိုးရှိပေသည်။

၁။ ဓမ္မပဒကျမ်း

၂။ ဓမ္မပဒအဌကထာ

အိုခြင်းတရား

  • (မိမိကိုယ်၌) အမြဲမပြတ် ကိလေသာမီး တငြီးငြီး တောက်လောင်နေပါလျက် အဘယ့်ကြောင့် ရယ်ရွှင်အားရ နှစ်သက်နေကြသနည်း၊ တရားမှန်ကို မသိခြင်းတည်းဟူသော အဝိဇ္ဖာ အမှောင်တိုက်ကြီး ပိတ်ဆီးနေပါလျက် သင်တို့သည် အဘယ့်ကြောင့် ပညာတည်းဟူသော ဆီမီးအလင်းရောင်ကို မရှာကြသနည်း။
    When this world is ever ablaze, why this laughter, why this jubilation? Shrouded in darkness, will you not seek the light?
  • အဝတ်တန်ဆာတို့ဖြင့် အဆန်းတကြယ် ဖြစ်သော၊ အနာရောဂါတို့၏ စုပေါင်းရာဖြစ်သော၊ အရိုးတို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်အပ်သော၊ နာကျင်တတ်သော လူတို့သည် အထူးထူးအပြားပြား များစွာ ကြံဆအပ်သော ဤခန္ခာကိုယ်ကို ရှုလော့။
    Behold this boy __ a painted image, a mass of heaped up sores, infirm, full of hankering __ of which nothing is lasting or stable!
  • ဤခန္ခာကိုယ်ဟောင်းသည် ဆွေးမြေ့ဟောင်းမြင်း အိုမင်းတတ်၏၊ အနာရောဂါတို့၏ တည်ရာလည်း ဖြစ်၏၊ အပုပ်ရည်အမြဲယိုစီး၍ ပုပ်ဆွေး ပျက်စီးတတ်၏၊ အသက်ရှင်ခြင်းသည် သေခြင်းလျှင် အဆုံးရှိ၏။
    Fully worn out is this body, a nest of disease, and fragile. This foul mass breaks up, for death is the end of life.
  • ခိုအဆင်းကဲ့သို့ (ဖြူမွဲသော အဆင်းရှိသည့်) အရိုးတို့သည် တန်ဆောင်မုန်းရာသီ၌ ဖရိုဖရဲ စွန့်ပစ်ထားသော ဘူးတောင်းနှင့် တူကုန်၏၊ ထိုအရိုးတို့ကို ကြည့်ရှုသဖြင့် သင်တို့မှာ အဘယ် နှစ်သက်မွေ့လျော်ဖွယ် ရှိအံ့နည်း။
    The dove-coloured bones are like gourds that lie scattered about in autumn. Having seen them, how can one seek delight?
  • အိုခြင်း၊ သေခြင်း၊ မာန်ထောင်လွှားခြင်း၊ သူတစ်ပါးတို့၏ ဂုဏ်ကို ဖျက်ဆီးခြင်း သဘောတို့၏ တည်ရာဖြစ်သည့် ဤခန္ဓာကိုယ်တည်းဟူသော မြို့ကို အရိုးတို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်၏၊ အသား အသွေးတို့ဖြင့် လိမ်းကျံမွမ်းမံ၏၊
    This city (body) is built of bones, plastered with flesh and blood; within are decay and death, pride and jealousy.
  • အဆန်းတကြယ် တန်ဆာဆင်အပ်ကုန်သော မင်းစီး ရထားတို့သည် ဆွေးမြည့် ဟောင်းမြင်း အိုမင်းကုန်၏၊ ထို့အတူ ခန္ဓာကိုယ်သည်လည်း ဆွေးမြည့်အိုမင်း၏၊ သူတော်ကောင်းတို့၏ တရားသည်ကား ဆွေးမြည့် ဟောင်းမြင်း အိုခြင်း မရှိ၊ သူတော်ကောင်းတို့သည် သူတော်ကောင်းတရားကို သူတော်ကောင်းတို့နှင့် နှီးနှော ဟောပြောကုန်၏။
    Even gorgeous royal chariots wear out, and indeed this body too wears out. But the Dhamma of the Good does not age; thus the Good make it known to the good.
  • အကြားအမြင် ပညာနည်းပါးသောသူသည် နွားကဲ့သို့ အို၍ သွားလေ၏၊ ထိုသူမှာ အသားသာပွား၍ ပညာကားမပွားလေ။
    The man of little learning grows old like a bull. He grows only in bulk, but, his wisdom does not grow.
  • (မြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသောအခါ ဥဒါန်းကျူးတော်မူသည့် နှစ်ဂါထာ။) ခန္ဓာကိုယ်တည်းဟူသော အိမ်ကို ဆောက်လုပ်အပ်သော လက်သမားကို မြင်နိုင်သော ဉာဏ် မရှိသောကြောင့် မရေမတွက်နိုင်သော ဘဝများစွာ သံသရာကာလပတ်လုံး ငါ ကျင်လည်ခဲ့ရလေပြီ၊ အဖန်ဖန် ပဋ္ဋိသန္ဓေ နေရခြင်းသည် ဆင်းရဲလှ၏။
    Through many a birth in samsara have I wandered in vain, seeking the builder of this house (of  life). Repeated birth is indeed suffering!
  • ခန္ဓာကိုယ်တည်းဟူသော အိမ်ကို ဆောက်လုပ်တတ်သော တဏှာလက်သမား၊ သင့်ကို (ပညာမျက်စိဖြင့်) ခု ငါ တွေ့မြင်ရပြီ၊ ဤ ခန္ဓာကိုယ်တည်းဟူသော အိမ်ကို သင်နောင်တဖန် မဆောက်လုပ်ရလတ္တံ့၊ သင်၏ ကိလေသာတည်းဟူသော အခြင် နံရိုးတို့ကို ငါ ချိုးဖျက်အပ်ပြီ၊ ငါ၏စိတ်သည် ပြုပြင်ခြင်းကင်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ပြီး တဏှာ၏ ကုန်ရာ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရပြီ။
    O house-builder, you are seen! You will not build this house again. For your rafters are broken and your ridgepole shattered. My mind has reached the Unconditioned; I have attained the destruction of craving.
  • အရွယ်ရှိခိုက် သူတော်ကောင်း အကျင့်ကိုလည်း မကျင့်၊ ဥစ္စာပစ္စည်းကိုလည်း ရအောင် အားမထုတ်သော သူမိုက်တို့သည် (အရွယ်လွန်သောအခါ) ရေခန်း၍ ငါးမရှိသော ညွန်ပြင်၌ အတောင် ကုန်ပြီးသော ကြိုးကြာအိုတို့ကဲ့သို့ ကြံမှိုင်၍သာ နေကြရကုန်၏။
    Those who in youth, have not led the holy life, or have failed to acquire wealth, languish like old cranes in a pond without fish.
  • အရွယ်ရှိခိုက် သူတော်ကောင်း အကျင့်ကိုလည်း မကျင့်၊ ဥစ္စာပစ္စည်းကိုလည်း ရအောင် အားမထုတ်သော သူမိုက်တို့သည် (အရွယ်လွန်သောအခါ) လေးမှ လွှတ်လို်က်ပြီးနောက် အဟုန်ကုန်သော မြားတို့ကဲ့သို့ အားမရှိဘဲ ရှေးဖြစ်ဟောင်းတို့ကိုသာ ညည်းတွားအောက်မေ့ကာ နေကြရလေကုန်၏
    Those who in youth have not led the holy life, or have failed to acquire wealth, lie sighing over the past, like worn-out arrows (shot from) a bow.

မြတ်စွာဘုရား

  • မြတ်စွာဘုရား၏ ကိလေသာရန်အောင်ပွဲကို မည်သူမျှ မဖျတ်ဆီးနိုင်၊ လောက၌မည်သူမျှ မတုနိုင် ၊ အပိုင်းအခြားမရှိ အလုံးစုံကို သိမြင်နိုင်သည့် ဉာဏ်ရှိတော်မူသော တဏှာစသည့် ခရီးလမ်းကြောင်းကို ပယ်ဖျက်တော်မူပြီးသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို သင်တို့သည် အဘယ်ခရီးလမ်းဖြင့် ခေါ်ဆောင်ကုန်လတ္တံနည်း။
    By what track can you trace that trackless Buddha of limitless range, whose victory nothing can undo, whom none of the vanquished defilements can ever pursue?
  • မြတ်စွာဘုရားမှာ တစ်စုံတစ်ခုသောလောကသို့ ဆောင်ခြင်းငှာ ပိုက်ကွန်ပမာ မှေးယှက်ရစ်ပတ် ငြိကပ်တတ်သော တဏှာမရှိ၊ အပိုင်းအခြားမရှိ၊ အလုံးစုံကို သိမြင်နိုင်သည့် ဉာဏ်ရှိတော်မူသော တဏှာစသည့် ခရီးလမ်းကြောင်းကို ပယ်ဖျက်တော်မူပြီးသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို သင်တို့သည် အဘယ်ခရီးလမ်းဖြင့် ခေါ်ဆောင်ကုန်လတ္တံနည်း။
    By what track can you trace that trackless Buddha of limitless range, in whom exists no longer the entangling and embroiling craving that perpetuates becoming?
  • ဘုရားအစရှိသော ပညာရှိတို့သည် ဈာန်တရားကို လေ့လာပွားများကြ၍ ကိလေသာငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်အာရုံ၌ မွေ့လျော်ကုန်၏၊ သတိရှိတော်မူကြ၍ သစ္စာလေးပါးတရားကို ကောင်းစွာ သိတော်မူကုန်သော ထိုဘုရားအစရှိသည့် သူတော်ကောင်းတို့ကို နတ်တို့သည်လည်း ချစ်မြတ်နိုးကုန်၏။
    Those wise ones who are devoted to meditation and who delight tn the calm of renunciation- such mindful ones, Supreme Budddhas, even the gods hold dear.
  • လူ၏အဖြစ်ကို ရခဲ၏၊ သတ္တဝါတို့၏ အသက်ရှည်ရခြင်းသည် ခဲယဉ်း၏၊ သူတော်ကောင်းတရားကို ကြားနာရခဲ၏၊ ဘုရားအဖြစ်ကို (ဘုရားဖြစ်ရာ ကာလကို) ရခဲ၏။
    Hard is it to be born a man; hard is the life of mortals. Hard is it to gain the opportunity of hearing the Sublime Truth, and hard to encounter is the arising of the Buddhas.
  • မကောင်းမှုဟူသမျှကို မပြုရာ၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှုနှင့်ပြည့်စုံစေရာ၏၊ မိမိ၏စိတ်ကို ဖြူစင်စေရာ၏၊ ဤသည်ကား ဘုရားရှင်တို့၏ အဆုံးအမပေတည်း။
    To avoid all evil, to cultivate good, and to cleanse one’s mind- this is the teaching of the Buddhas.

  • သည်းခံခြင်းသည် အလွန်မြတ်သော အကျင့်ဖြစ်၏၊ ကိလေသာငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သည် အလွန်ကောင်းမြတ်၏ဟု ဘုရားရှင်တို့ ဟောတော်မူကုန်၏၊ ရဟန်းမည်သည် သူတပါးကို မညှဉ်းဆဲ၊ သူတပါးကို ညှဉ်းဆဲသောသူသည် ရဟန်းမဟုတ်။
    Enduring patience is the highest austerity. “Nibbana is supreme,” say the Buddhas. He is not a true monk who harms another, nor a true renunciate who oppresses others.
  • သူတစ်ပါးကို မကဲ့ရဲ့ မစွပ်စွဲအပ်၊ မညှဉ်းဆဲအပ်၊ ပါတိမောက္ခသီလကို စောင့်ရှောက်ရာ၏၊ အစာအာဟာရ၌ အတိုင်းအရှည်ကို သိရာ၏၊ ဆိတ်ငြိမ်ရာ အရပ်၌ နေရာ၏၊ သမာပတ် ရှစ်ပါးတည်းဟူသော အဓိစိတ္တသိက္ခာကို ပွားများအားထုတ်ရာ၏၊ ဤသည်ကား ဘုရားရှင်တို့၏ အဆုံးအမပေတည်း။
    Not despising, not harming, restraint according to the code of monastic discipline, moderation in food, dwelling in solitude, devotion to meditation- this is the teaching of the Buddhas.
  • အသပြာမိုဃ်းရွာသော်လည်း ကာမဂုဏ်တို့၌ တင်းတိမ်ရောင့်ရဲခြင်းမရှိ၊ ကာမဂုဏ်တို့သည် သာယာအပ်သော သဘောမဟုတ်ကုန်၊ ဆင်းရဲခြင်း၏ အကြောင်း ဖြစ်ကုန်၏၊
    ဤသို့ သိ၍ ပညာရှိသည် နတ်၌ဖြစ်သော ကာမဂုဏ်တို့ကိုပင်လည်း နှစ်သက်မွေ့လျော်ခြင်းမရှိ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သည် တဏှာကင်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ၌ မွေ့လျော်၏။
    There is no satisfying sensual desires, even with a rain of gold desires, even with a rain of gold coins. For sensual pleasures give little satisfaction and much pain. Having understood this, the wise man finds no delight even in heavenly pleasures. The disciple of the Supreme Buddha delights in the destruction of craving.
  • ဘေးကို ကြောက်ရွံထိတ်လန့်ကုန်သော သူတို့သည် တော တောင် ၊ ရသေ့ ရဟန်းတို့၏ နေရာအရန် အဓိကဖြစ်သော သစ်ပင်တို့ကို (ဘေးမှလွတ်ရန်) များစွာ ဆည်းကပ် ကိုးကွယ်ကုန်၏။
    Driven only by fear, do men go for refuge to many places- to hills, woods, groves, trees and shrines.
  • ထိုသို့ပင် ကိုးကွယ်ကြသော်လည်း ဤအလုံးစုံသော ကိုးကွယ်ရာသည် ဘေးကင်းစေနိုင်သော ကိုးကွယ်ရာ မဟုတ်၊ မြတ်သော ကိုးကွယ်ရာမဟုတ်၊ ဤအရာအားလုံးကို ကိုးကွယ်သည်အတွက် မည်သူမျှ အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း စသော ဆင်းရဲအားလုံးမှ မလွတ်။
    Such, indeed, is no safe refuge; such is not the refuge supreme. Not by resorting to such a refuge is one released from all suffering.
  • သူတော်ကောင်းတို့သည် ဘုရားကိုလည်းကောင်း ၊ တရားကိုလည်းကောင်း၊ သံဃာကိုလည်းကောင်း ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်၏၊ မြတ်သော သစ္စာလေးပါးတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းစွာသိမြင်၏၊
    (သစ္စာလေးပါဟူသည်ကား) ဆင်းရဲအမှန်ဖြစ်သော ဒုက္ခသစ္စာ၊ ဆင်းရဲခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းအမှန်ဖြစ်သော သမုဒယ သစ္စာ၊ ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရာအမှန်ဖြစ်သော  နိရောဓသစ္စာ၊ ဆင်းရဲငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း အစစ်ဖြစ်၍ မြတ်သော အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော မဂ္ဂ သစ္စာ။ (ဤလေးပါးတည်း)
    He who has gone- for refuge to the Buddha, his Teaching and his Order, penetrates with transcendental wisdom the Four Noble Truth- suffering, the cause of suffering, the cessation of suffering, and the Noble Eightfold Path leading to the cessation of suffering.
  • ရတနာသုံးပါးတည်းဟူသော ဤ ကိုးကွယ်ရာသည်သာလျှင် ဘေးကင်းစေနိုင်သော ကိုးကွယ်ရာ၊ မြတ်သော ကိုးကွယ်ရာမည်၏၊ ဤ ရတနာသုံးပါးကို ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်သည့်အတွက် ဆင်းရဲအားလုံးမှ လွတ်၏။
    This indeed is the safe refuge, this is the refuge supreme. having gone to such a refuge, one is released from all suffering.
  • ယောက်ျားအာဇာနည်ကို ရခဲ၏၊ ထိုယောက်ျားအာဇာနည်သည် အရပ်တကာတိုင်း၌ မဖြစ်၊ ထိုယောက်ျားအာဇာနည် ပေါ်ပေါက်သော အမျိုးအနွယ်သည် ကြီးပွားချမ်းသာ၏၊
    Hard to find is the thoroughbred man (the Buddha); he is not born everywhere. Where such a wise man is born, that clan thrives happily.
  • မြတ်စွာဘုရားတို့ ဖြစ်ပေါ်တော်မူခြင်းသည် ချမ်းသာ၏၊ သူတော်ကောင်းတရားကို ဟောကြားခြင်းသည် ချမ်းသာ၏၊ သံဃာ၏ ညီညွတ်ခြင်းသည် ချမ်းသာ၏၊ ညီညွတ်သော သူတို့၏အကျင့်သည် ချမ်းသာ၏။
    Blessed is the birth of the Buddhas; blessed is the enunciation of the sacred Teaching; blessed is the harmony in the Order, and blessed is the spiritual pursuit of the united truth-seekers.
  • သူတော်ကောင်းသည် ပူဇော်ထိုက်ကုန်သော ဘုရားရှင်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိတို့ကို လွန်မြောက်၍ စိုးရိမ်ခြင်း၊ ငိုကြွေးခြင်းမှ ကင်းကုန်သော ဘုရားတပည့်သားတော်တို့ကိုလည်းကောင်း ရိုသေစွာ ပူဇော်ပါ၏။
    ကိလေသာ အပူကင်းငြိမ်း၍ ကြောက်လန့်ခြင်းကင်းသည့် ထိုပူဇော်ထိုက်ကုန်သော ဘုရားအစရှိသော သူတော်ကောင်းတို့ကို ရိုသေစွာ ပူဇော်သောသူ၏ ကောင်းမှုသည် ဤရွေ့ ဤမျှ ရှိ၏ဟု မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ မရေတွက် မပိုင်းဖြတ်နိုင်။
    He who reveres those worthy of reverence, the Buddhas and their disciples, who have transcended all obstacles and passed beyond the reach of sorrow and lamentation- he who reveres such peaceful and fearless ones, his merit none can compute by any measure.

ဒဏ်

  • သတ္တဝါအားလုံးတို့သည် တုတ်၊ လှံတံကို လန့်ကုန်၏ ၊ သေချင်းကို ကြောက်ကုန်၏ ၊ (မိမိသည်လည်း ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့တတ်သော သတ္တဝါတစ်ဦးဖြစ်တဲ့အတိုင်း ) မိမိကိုယ်ကို ပမာထား၍ အခြားသတ္တဝါတို့ကို မညှင်းဆဲရာ၊ မသတ်ဖြတ်ရာ။
    All tremble at violence; all fear death. Puttting oneself in the place of another, one should not kill nor cause another to kill.
  • သတ္တဝါအားလုံးတို့သည် တုတ်၊ လှံတံကို လန့်ကုန်၏ ၊ မိမိတို့၏အသက်ကို ချစ်မြတ်နိုးကုန်၏၊ (မိမိသည်လည်း ကိုယ့်အသက်ကို ချစ်မြတ်နိုးသော သတ္တဝါတစ်ဦးဖြစ်သည့်အတိုင်း) မိမိကိုယ်ကို ပမာထား၍ အခြားသတ္တဝါတို့ကို မညှင်းဆဲ ၊ မသတ်ဖြတ်ရာ။
    All tremble at violence; life is dear to all. Putting oneself in the place of another, one should not kill nor cause another to kill.
  • သတ္တဝါတို့သည် ချမ်းသာကို အလိုရှိကုန်၏ ၊ မိမိ၏ချမ်းသာကို ရှာလျက် သူတပါးတို့ကို တုတ် ၊ လှံတံဖြင့် ညှင်းဆဲသောသူသည် တမလွန်ဘဝ၌ လူ ၊ နတ် ၊ နိဗ္ဗာန် သုံးတန်သော ချမ်းသာကို မရလေ။
    One who, while himself seeking happiness, oppresses with violence other beings who also desire happiness, will not attian happiness hereafter.
  • သတ္တဝါတို့သည် ချမ်းသာကို အလိုရှိကုန်၏ ၊ မိမိ၏ချမ်းသာကို ရှာလျက် သူတပါးတို့ကို တုတ် ၊ လှံတံဖြင့် မညှင်းဆဲသောသူသည် တမလွန်ဘဝ၌ လူ ၊ နတ် ၊ နိဗ္ဗာန် သုံးတန်သော ချမ်းသာကို ရလေ၏။
    One who, while himself seeking happiness, does not oppress with violence other beings who also desire happiness, will find happiness hereafter. 
  • တစ်စုံတစ်ယောက်သော သူကိုမျှ ကြမ်းကြုတ်သောစကားကို မဆိုလင့်၊ ကြမ်းကြုတ်သော စကားကို ဆိုလျှင် သင့်ကိုလည်း သူတပါးတို့ ပြန်၍ ဆိုကုန်ရာ၏၊ ချုပ်ချယ်လွန်ကျူးသော စကားသည် ဆင်းရဲဒုက္ခကို ဖြစ်စေတတ်၏၊ သူတပါးကို ဒဏ်ပြုလျှင် မိမိလည်း ဒဏ်ပြန်ခံရ၏၏။
    Speak not harshly to anyone, for those thus spoken to might retort. Indeed, angry speech hurts, and retaliation may overtake you. 
  • အနားစုတ်ပြတ် ကွဲအက်၍ ပစ်ထားသော ကြေးခွက်သည် (ခေါင်းလောင်းသည် ) အသံမထွက် ငြိမ်သက်သကဲ့သို့ ၊ မိမိကိုယ်ကို ငြိမ်သက်တည်ကြည်အောင် စောင့်ရှောက်သောသူသည် နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်၏၊ ထိုသူမှာ ချုပ်ချယ်လွန်ကျူးသော သဘောမရှိ။
    If, like a broken gong, you silence youself, you have approached Nibbana, for vindictiveness is no more in you.
  • နွားကျောင်းသားသည် နှင်တံဖြင့် နွားတို့ကို ကျက်စားရာ မြက်ခင်းသို့နှင်သကဲ့သို့၊ အိုခြင်း သေခြင်းသည် သတ္တဝါတို့၏အသက်ကို သေမင်းနိုင်ငံသို့ ပို့နှင်၏။
    Just as a cowherd drives the cattle to pasture with a staff, so do old age and death drive the life force of beings (from existence to existence).
  • လူမိုက်သည် ယုတ်မာသော မကောင်းမှုတို့ကို ပြုသော်လည်း ပြုမှန်းမသိ  ၊ ထိုသို့ပင် မသိသော်လည်း မိမိ၏မကောင်းမှုတို့ကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ဆင်းရဲပူပန်ရ၏။
    When the fool commits evil deeds, he does not realize (their evil nature). The witless man is tormented by his own deeds, like one burnt by fire.
  • အပြစ်ဒဏ်မရှိသောသူ ၊ မပြစ်မှားထိုက်သောသူတို့ကို တုတ် လှံတံ စသည်ဖြင့် ပြစ်မှားကျူးလွန်သောသူသည်  ဒုက္ခရောက်ကြောင်း ဒဏ်ဆယ်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးသို့အမြန်ရောက်တတ်၏။
    He who inflicts violence on those who are unarmed, and offends those who are inoffensive, will soon come upon one of these ten states:
  • (ဒဏ်ဆယ်ပါး ဟူသည်ကား) ပြင်းထန်သော ရောဂါဝေဒနာ ခံစားရခြင်း၊ ဥစ္စာပစ္စည်းပျက်စီးဆုံးပါးခံရခြင်း ၊ လက်ပြတ် ခြေပြတ် စသည်ဖြင့် ကိုယ်အဂါင်္ပျက်စီးရခြင်း ၊ နူနာစသော ကြီးကျယ်သော အနာမျိုးကို ခံစားရခြင်း ၊ ရူးသည်အဖြစ်သို့ရောက်ရခြင်း ၊ မင်းဘေးသင့်၍ ပစ္စည်းဥစ္စာပျက်စီးခံရခြင်း ၊ ကြမ်းကြုတ်စွာ အစွပ်စွဲခံရခြင်း ၊ မိမိ၏မှီခိုရာ ဆွေမျိုး အဆက်ပြုတ် ပျက်စီးခြင်းနှင့် တွေ့ရခြင်း ၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာအခြေအနေ ပြောင်းလဲပျက်စီးခံရခြင်း ၊ မိမိအိမ်ကို မိုးကြိုးလောင်မီးသော်လည်းကောင်း ၊ ပကတိမီးသော်လည်းကောင်း အလောင်ခံရခြင်း (ဤကား ဒဏ်ဆယ်ပါးတည်း ၊ ၎င်း ဆယ်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးတို့ကို ခံရတတ်၏။) သေလွန်ပြီးသော အခါ၌လည်း ထိုလူမိုက်သည် ငရဲ၌ဖြစ်ရ၏။
    Sharp pain, or disaster, bodily injury, serious illness, or derangement of mind, trouble from the government, or grave charges, loss of relatives, or loss of wealth, or houses destroyed by ravagng fire; upon dissolution of the body that ignorant man is born in hell.
  • အဝတ်မဝတ်ဘဲ ကျင့်ခြင်း ၊ ဆံကျစ်ထုံးခြင်း ၊ ရွှံညွန်အလိမ်းလိမ်းကပ်၍ ကျင့်ခြင်း၊ အစာဖြတ်၍ကျင့်ခြင်း၊ မြေ၌အိပ်၍ ကျင့်ခြင်း ၊ မြူမှုန်အလိမ်းလိမ်းတင်စေလျက် ကျင့်ခြင်း ၊ ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်၍ ကျင့်ခြင်း စသည်တို့သည် သစ္စာလေးပါး၌ ယုံမှားခြင်းသဘော မကင်းသေးသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကိလေသာ အညစ်အကြေးမှ မစင်ကြယ်စေကုန်။
    Neither going about naked, nor matted locks, nor filth, nor fasting, nor lying on the ground, nor smearing oneself with ashes and dust, nor sitting on the heels (in penance) can purify a mortal who has not overcome doubt.
  • ကိလေသာငြိမ်းပြီး မျက်စိစသော ဣန္ဒြေကိုလည်း ဆုံးမပြီး၊ ခိုင်မြဲသော သဘောလည်းရှိ ၊ မြတ်သော အကျင့်ကိုလည်း ကျင့်လေ့ရှိ၍ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ်၌ ညှင်းဆဲခြင်းသဘောကို ပယ်ပြီးဖြစ်သောသူသည် ဝတ်စားတန်ဆာလှပစွာ ဝတ်ဆင်သော်လည်း မကောင်းမှုကို ပယ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဗြဟ္မဏလည်းမည်၏၊ ကိလေသာ ငြိမ်းပြီးဖြစ်သောကြောင့် သမဏလည်းမည်၏၊ ကိလေသာကို ဖျက်ဆီးပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဘိက္ခုလည်းမည်၏။
    Even though he be well-attired, yet if he poised, calm, controlled and established in holy life, having set aside violence towards all beings – he, truly, is a holy man, a renuciate, a monk.
  • မြင်းကောင်းသည် ကြိမ်လုံးအခတ်ခံရခြင်းမှ ကင်းလွတ်သကဲ့သို့ ၊ ကဲ့ရဲ့ဖွယ်ကင်းလွတ်သော ၊ မကောင်းမှုမှ ရှက်တတ်သဖြင့် ကိလေသာ အညစ်အကြေးကို ပယ်သောသူတော်ကောင်းသည် လောက၌ အလွန်ရှားပါး၏။Only rarely is there a man in this world who, restrained by modesty, avoids reproach, as a thoroughbred horse avoids the whip.
  • ကြိမ်လုံးအတို့ခံရသော မြင်းကောင်းကဲ့သို့ လုံ့လထက်သန်ကြကုန်လော့ ၊ သံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲကို ငြီးငွေ့ထိတ်လန့်ကြကုန်လော့ ၊ ယုံကြည်ခြင်း ၊ အကျင့်သီလရှိခြင်း၊ လုံ့လရှိခြင်း ၊ တည်ကြည်ခြင်း ၊ တရားသဘောမှန်သိ၍ ဆုံးဖြတ်ခြင်း ၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါး ၊ ဝိဇ္ဇာရှစ်ပါး ၊ စရဏဆယ့်ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ သတိရှိခြင်းအားဖြင့် အတိုင်းမသိ အလွန်ရှည်လျားလှသော ဤဝဋ်ဆင်းရဲကို ပယ်ကြကုန်လော့။
    Like a thoroughbred horse touched by the whip, be a strenuous, be filled with spiritual yearning. By faith and moral purity, by effort and meditaion, by investigation of the truth, by being rich in knowledge and virtue, and by being mindful, destroy this unlimited suffering.
  • လယ်လုပ်ယောက်ျား ရေယူသမားတို့သည် ရေကို လိုရာအရပ်သို့သွယ်ယူကုန်၏၊ လေးသမားတို့သည် မြားကို ဖြောင့်ကုန်၏၊ လက်သမားတို့သည် သစ်ကို လိုရာသို့ရောက်အောင် ရွေကုန်၏၊ ဆိုဆုံးမလွယ်သော သူတော်ကောင်းတို့သည် မိမိကိုယ်ကိုဆုံးမရာ၏။Irrigators regulate the water, fletchers straighten arrow shafts, carpenters shape wood, and the good control themselves.
%d bloggers like this: